سئوالات متداول


 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
سئوالات متداول در مورد پیوند اعضاء و مرگ مغزی
 
ومن احياها فكانما احيا الناس جميعا

هركه جان انسانی را نجات بخشد، گويي همه مردم را زنده كرده است ( قرآن كريم )

 

هم وطن گرامي، واحد فراهم آوري اعضاي پيوندي دانشگاه علوم پزشكي مشهد، ضمن ارج نهادن به نيت خدا پسندانه و اقدام نوع دوستانه اهدا كنندگان عضو و خانواده هاي ايشان، به منظور پاسخ به سئوالات رايج درباره مرگ مغزي و اهداي عضو اين راهنما را تهيه نموده است.

 

با اهداي عضو،
شما نجات دهنده همنوعان نيازمند اعضاي پيوندي خواهيد بود

چرااهداي عضو مهم است؟
مرگ مغزي چيست؟
آيا تا به حال موردي از بيماران مرگ مغزي وجود داشته كه به حال اول و زندگي برگردد؟
مرگ مغزي چه تفاوتي با اغما (كوما) دارد؟
چرا فرد دچار مرگ مغزي هنوز قلبش مي تپد؟
مرگ مغزي چه تأثيري براعضاي ديگر بدن دارد؟
چه كسي مي تواند پس از مرگ، اهداكنندة عضو باشد؟
فرم اهداي عضو چيست؟
آيا تصميم فرد در خصوص اهداي عضو تأثيري در كيفيت مراقبتهاي پزشكي در زمان بروزحوادث خواهد داشت؟
چرا در چنان زمان و موقعيت حساسي، از خانواده ها درباره اهداي عضو درخواست مي شود؟
از لحظه اي كه پزشك معالج، بيمار خود را بعنوان مرگ مغزي معرفي مي كند چه كارهايي انجام مي شود؟
آيا به خانواده گفته مي شود چه اعضايي پيوند مي شود؟
آيا به خانواده اهداكننده پولي داده مي شود؟
آيا از گيرنده عضو بابت عضو اهدايي وجهي دريافت مي شود؟
اهداي عضو از نظر شرعي چه حكمي دارد؟
اهداي عضو از نظر قانوني چه حكمي دارد؟

چرااهداي عضو مهم است؟

پيوند اعضا تنها راه ادامه حيات براي بيماران مبتلا به نارسايي پيشرفته قلب و كبد، و بهترين درمان براي بيماران مبتلا به نارسايي پيشرفته كليه مي باشد. در حالي كه تعداد زيادي از افراد دچار مرگ مغزي بدون استفاده از اعضا مدفون مي شوند. بيماران زيادي در انتظار دريافت اعضاي پيوندي مي باشند و عدم انجام آن منجر به مرگ ايشان مي شود.

مرگ مغزي چيست؟

مرگ مغزي توقف پايدار و برگشت ناپذير همه اعمال مغز است. در اين وضعيت، هيچگونه اميدي براي برگشت فعاليت مغز آسيب ديده وجود ندارد و فرد دچار مرگ مغزي هرگز قادر به زندگي دوباره نخواهد بود. فرد دچار مرگ مغزي بدون كمك دستگاه نمي تواند نفس بكشد، مردمك هايش پاسخ به نور ندارند، به تحريك دردناك عكس العمل نشان نمي دهد، دستگاه گيرنده امواج مغزي هيچ گونه موجي را از مغز وي ثبت نمي كند و خط صاف رسم مي نمايد. به علاوه، مرگ مغزي نشانه هاي متعدد ديگري دارد كه از طريق آنها و معاينات تكميلي به تشخيص قطعي مي رسند. مرگ مغزي معمولاً بعد از صدمه شديد به سر، خونريزي مغزي ، سكته يا نرسيدن طولاني مدت اكسيژن به مغزاتفاق مي افتد.

آيا تا به حال موردي از بيماران مرگ مغزي وجود داشته كه به حال اول و زندگي برگردد؟

خير. اگر شنيديد فردي دچار مرگ مغزي بوده و مجدداً بهبود پيدا كرده است، بدانيد كه مسلماً آن فرد دچار مرگ مغزي نبوده، بلكه در كوماي عميق بوده و لغت مرگ مغزي به اشتباه در مورد وي استفاده شده است. تشخيص اين دو حالت از يكديگر، به وسيله معاينه، نوار مغز و ساير اقدامات شخصي كاملاً امكانپذير است. كه اين معاينات بصورت دقيق و در چند مرحله توسط حداقل 5 متخصص بررسي و تأييد مي شود.

مرگ مغزي چه تفاوتي با اغما (كوما) دارد؟

اغما كاهش اعمال مغز است. در اغما احتمال برگشت هوشياري وجود دارد، ولي مرگ مغزي ، فقدان برگشت ناپذير همه فعاليتهاي مغز است و شانسي براي بهبود ي بعد از مرگ مغزي وجود ندارد. در حالت اغما شخص ممكن است براي مدت طولاني زنده بماند و زندگي نباتي پيدا كند، ولي در مرگ مغزي ، فرد حتماً بعد از چند ساعت يا نهايتاً چند روز فوت خواهد كرد.

چرا فرد دچار مرگ مغزي هنوز قلبش مي تپد؟

قلب بدليل خودكار بودن در صورت داشتن اكسيژن تا مدتي به كار خود ادامه مي دهد، ولي يك دستگاه تنفس مصنوعي بايد اكسيژن كافي را براي ادامه ضربان قلب فراهم كند. قلب بدون اين كمك هاي مصنوعي از حركت خواهد ايستاد. حتي با وجود همه اين تجهيزات نيز قلب فقط براي مدت كوتاهي ضربان دارد كه اين مدت از چند ساعت تا چند روز ممكن است طول بكشد.

مرگ مغزي چه تأثيري براعضاي ديگر بدن دارد؟

مرگ مغزي يعني نرسيدن اكسيژن يا جريان خون به مغز، ولي اعضاي ديگر بدن مانند قلب، كليه ها يا كبد تا مدتي به كار خود ادامه مي دهند و قابل پيوند هستند. اين ارگانها، درصورت اقدام به موقع، مي تواننددر بدن شخص ديگري بوسيله پيوند اعضا استفاده شوند. با اين حال، تخريب اعضاي بدن به فاصله كمي پس از مرگ مغزي شروع مي شود. به همين علت است كه فرايند اهداء و پيوند عضو بايدهرچه زودتر انجام شود.

چه كسي مي تواند پس از مرگ، اهداكنندة عضو باشد؟

هركسي مي تواند در صورت بروز مرگ مغزي با رضايت بستگان وي در زمان مرگ مغزي ، اهداكنندة عضوباشد. شرايط پزشكي فرد در زمان مرگ مغزي، تعيين كنندة قابليت وي براي اهداي عضو خواهد بود.

فرم اهداي عضو چيست؟

واحد فراهم آوري اعضاي پيوندي فرمهايي با عنوان ((فرم عضويت درخا نواده بزرگ اهدا كنندگان عضو))طراحي نموده است. هر شخص مي تواند با تكميل اين فرم، رضايت خود را مبني بر اهداي اعضايش در صورت دچار شدن به مرگ مغزي اعلام نمايد. همچنين كساني كه فرم پر كرده اند، درصورتي كه به هر علت منصرف شوند، مي توانند رضايت خود را پس بگيرند.
براي اعضاي خانواده بزرگ اهداكنندگان عضو، كارت شناسايي صادر مي شود.

آيا تصميم فرد در خصوص اهداي عضو تأثيري در كيفيت مراقبتهاي پزشكي در زمان بروزحوادث خواهد داشت؟

به هيچ وجه، اهداي عضو تنها درصورتي انجام مي شود كه اقدامات حيات بخش براي نجات جان وي موفقيت آميز نباشد، يعني دچار مرگ مغزي شده باشد. پس از هر حادثه، كليه تلاشهاو اقدامات طبي جهت حفظ سلامت و احياء وي صورت مي گيرد و تنها پس از بررسي هاي همه جانبه وموشكافانه توسط گروههاي پزشكي، مرگ مغزي اعلام مي گردد. جهت جلوگيري از هرگونه خدشه، پزشكان معالج بيمار و پزشكان تأييدكننده مرگ مغزي و پزشكان گروه پيوند كاملاً متفاوتند.

چرا در چنان زمان و موقعيت حساسي، از خانواده ها درباره اهداء عضو درخواست مي شود؟

اخلاق حكم مي كند كه به خانواده فرد دچار مرگ مغزي امكان انتخاب گزينه اهداء عضو گفته شود. پيوند اعضا ونسوج، به فرد ديگري زندگي مي بخشد يا كيفيت زندگي اورا بهتر مي كند. اين موقعيت، فرصتي است براي خانواده دهنده تاجان فرد ديگري را نجات بخشند. و از انجا كه مدت نگهداري فرد دچار مرگ مغزي محدود است، بايد در اين مورد هر چه سريعتر تصميم گرفته شود.

از لحظه اي كه پزشك معالج ، بيمار خود را بعنوان مرگ مغزي معرفي مي كند چه كارهايي انجام مي شود؟

از زمان اعلام مرگ مغزي،حداقل 24 ساعت طول مي كشد تا عمل پيوند انجام شود. در اين مدت، فرد دچار مرگ مغزي توسط 5 نفر پزشك متخصص كه از جانب وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي براي اين كار حكم دارند و اعضاي هيات علمي دانشگاه هستند، شامل يك جراح مغز و اعصاب ، يك متخصص داخلي مغزواعصاب، يك متخصص داخلي و يك متخصص بيهوشي و نماينده پزشكي قانوني ويزيت مي شود. پزشكان تأييد كننده هر كدام مستقل از يكديگر، فرد را در دو نوبت معاينه كرده و مرگ مغزي او را تأييد مي كنند.

همچنين آزمايشاتي انجام مي شود تا تعيين گردد كدام يك از اعضاي بدن براي پيوند مناسب است . اعضا به وسيله تيمي از پزشكان متخصص در اين امر برداشته و به گيرندگان پيوند مي شوند. بعد از برداشت اعضا نيز، محل عمل جراحي به دقت ترميم مي شود تا تغييري در ظاهر بدن فرد اهداكننده عضو مشخص نباشد سپس پيكر اهداكننده ، به خانواده تحويل داده مي شود.

آيا به خانواده گفته مي شود چه اعضايي پيوند مي شود؟

اعضاي اهدايي براي پيوند توسط خانواده فرد يا براساس وصيت خودش تعيين مي شوند.پس از انجام عمل پيوند نيز ، واحد فراهم آوري اعضاي پيوندي به خانواده دهنده اعلام مي كند كه از ميان اعضايي كه آنها اهدا كرده اند، كدام يك به پيوند رسيده است.

آيا به خانواده اهداكننده پولي داده مي شود؟

خير، هيچ مبلغي به خانواده دهنده تعلق نمي گيرد و اهداي عضو فقط با قصد رضايت حق تعالي و كمك به همنوعان انجام مي شود. از اين روست كه اهداكنندگان عضو و خانواده هايشان مورد احترام و تكريم جامعه قرار مي گيرند.

آيا از گيرنده عضو بابت عضو اهدايي وجهي دريافت مي شود؟

خير، همانطور كه هيچ وجهي به خانواده دهنده داده نمي شود، هيچگونه وجهي نيز بابت اعضاي پيوندي از گيرنده دريافت نمي شود.

اهداي عضو از نظر شرعي چه حكمي دارد؟

از بسياري مراجع عظام تقليد از جمله حضرات امام خميني(ره)، مقام معظم رهبري، آيت الله فاضل لنكراني، آيت الله مكارم شيرازي، آيت الله نوري همداني و آيت الله صافي و مولانا مطهري (مولوي اهل تسنن) استفتا شده است و ايشان اهداي عضو و پيوند به بيماران نيازمند اعضا را، كه نجات جان برخي بيماران موقوف برآن است، جايز شمرده اند.

اهداي عضو از نظر قانوني چه حكمي دارد؟

اهداي عضو براساس قانون "پيوند اعضاي بيماران فوت شده و يا بيماراني كه مرگ مغزي آنان مسلم است"، مصوب 17/1/1379 مجلس شوراي اسلامي و شوراي نگهبان ، امري قانوني است. آيين نامه هيات وزيران نيز نحوه اجراي آن را تبيين كرده است